• Home
    Home Ga terug naar de homepage.
  • Categorieën
    Categorieën Toon alle categorieën op Change in Site
  • Tags
    Tags Toon alle tags die gebruikt zijn op Change in Site.
  • Auteurs
    Auteurs Zoek naar uw favoriete auteur op Change in Site.
  • Inloggen
    Login Inlogformulier
27
juni

Een mierenparabel met lessen voor mensenorganisaties

Geschreven door op in Inspiratie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 3050
  • Afdrukken

‘Wil je de ideale samenwerking zien? Buig dan door je knieën en bekijk de samenwerking tussen mieren.’ Alex de Bruijn schreef het boek Ga tot de mier! Een mierenparabel met lessen voor mensenorganisaties!

Wat was jouw aanleiding om dit boek te schrijven?

‘In mijn coachings-, begeleidings- en trainingspraktijk houd ik me bezig met cultuur in organisaties, organisatieontwikkeling en de betekenis van leiderschap hierin. Ik zoek voortdurend naar vormen die aansprekend, uitdagend en betekenisvol zijn voor de mensen. Daarnaast zoek ik de verbinding tussen mijn werk en mijn christelijke identiteit.’

‘Nog niet zo lang geleden ontdekte ik wat het Spreukenboek uit de Bijbel zegt over het leven van de mieren: ‘Hoewel hij geen aanvoerder heeft, geen leidinggevende of heerser, maakt hij zijn eten gereed in de zomer, verzamelt hij zijn voedsel in de oogsttijd’. Een prachtig voorbeeld van gedeeld leiderschap, die deze diersoort succesvol maakt. De mieren waren hun tijd ver vooruit als het gaat om het organiseren van samenwerking in een groep individuen.’

‘In onze tijd waarin ‘verticaal organiseren’ (met bijbehorend hiërarchisch leiderschap) steeds meer plaats maakt voor ‘horizontaal organiseren’ (wat andersoortig, meer gespreid/gedeeld leiderschap vraagt) kunnen mensenorganisaties veel leren van het organisatievermogen van deze kleine schepseltjes.’  

Waarom zijn mieren zo interessant?

‘Een mierenkolonie laat zien hoe gedeeld leiderschap er in de praktijk uitziet. Het bestuderen van de werking van zo’n kolonie leert ons prachtige lessen die we kunnen toepassen in onze mensenorganisaties.’

‘Er zijn veel meer voorbeelden te noemen van uitstekend teamwork in de natuur, maar de mier spant toch wel de kroon. Het kijken naar zo’n mierenorganisatie wordt des te interessanter als je bedenkt dat een individuele mier een machteloos wezentje is. Maar samen met andere mieren van de kolonie vormt de mier een levend organisme, die de kracht van het collectief toont. Mieren weten van één plus één drie te maken.’   

Wat kunnen wij van mieren leren?

‘Heel veel! In mijn boek heb ik in deel 2 enkele lessen beschreven naar aanleiding van de parabel in deel 1. Maar één van de voornaamste lessen die we kunnen leren van mieren, is dat er niet één bepaalde leider is. Elke mier is zowel volger als leider en deelt verantwoordelijkheden. Door het gevoel van eigen verantwoordelijkheid, durven individuele mieren zelf keuzes te maken en initiatief te nemen.’ 

Wat zie jij als de belangrijkste knelpunten in de samenwerking binnen teams en organisaties op dit moment?

‘Een belangrijk knelpunt ontstaat wanneer er in organisaties top-down of semi-top-down wordt georganiseerd en gestuurd. De klassieke piramideorganisatie (en daar zijn er meer van dan ons lief is) belemmert het nemen van verantwoordelijkheid en het tonen van initiatief bij de leraar in de klas, de zorgverlener aan het bed en de politieman op straat. En dan te bedenken dat deze professionals het eigenlijke werk doen. Zij hebben er het meeste verstand van. Dat zou meer erkend moeten worden. Hun kennis zou veel meer benut kunnen worden.’

‘Professionals moeten voortdurend aangemoedigd worden om verantwoordelijkheid te nemen en initiatief te tonen. Maar dan moeten ze daar natuurlijk wel ruimte en vertrouwen voor krijgen. Ik zou zeggen: draai de klassieke piramide radicaal om. Laat het in organisaties niet gaan om positionele - maar om professionele hiërarchie.’

Wat hebben we nodig om hierin verandering aan te brengen?

‘De professional moet een belangrijke plaats krijgen in de ontwikkeling van de organisatie. Maak iedereen binnen de organisatie van betekenis voor de klus die je in gezamenlijkheid wil klaren. Het klinkt voor sommigen misschien naïef om je mensen te vertrouwen, maar dat is het niet.’

‘Het is wel belangrijk dat een organisatie een heldere, levende collectieve ambitie heeft. Die leeft in de hoofden en vooral de harten van de mensen die er werken. Hoe duidelijker en levend(ig)er deze ambitie, hoe meer je als leidinggevende kunt sturen op ruimte en vertrouwen in plaats van op planning en control. Vertrouwen is dan geen blind vertrouwen (‘kijk maar wat je doet’), maar verdiend vertrouwen.’

‘Leidinggevenden moeten meer het gesprek met de professionals voeren over wat de organisatie verder helpt en wat juist niet. Stel je als leidinggevende kwetsbaar op en vraag je mensen (ongeacht hoe lang ze al in jouw organisatie werken en hoeveel ervaring ze hebben) wat ze helpt om de afgesproken resultaten te behalen. En bespreek wat hen juist belemmert in het bereiken van de doelen. Vergeet daarbij niet te vragen wat jij als leidinggevende moet doen óf laten om je mensen vooruit te helpen.’    

Hoe zie jij de ideale samenwerking binnen teams en organisaties? Kortom: wat is jouw droom?

‘De ideale samenwerking is een samenwerking waarbij iedere professional zich ‘aandeelhouder’ voelt van het bedrijf of de instelling waar hij werkzaam is. Omdat hij zich van betekenis weet voor de gemeenschappelijke ‘klus’ die geklaard wordt.’

‘Hierdoor zal de professional meer verantwoordelijkheid nemen en initiatief tonen. Zo’n samenwerking zorgt voor werkplezier en geeft voldoening. Als mensen de moeite nemen om door de knieën te gaan en de wegen van de mieren te bekijken, zullen ze een voorbeeld zien van een ideale samenwerking. Als dat te veel tijd en moeite kost, kunnen ze ook mijn boek ter hand nemen en het gesprek aangaan binnen hun team om hun organisatie weer een tikkeltje mooier te maken.’

 

Een fragment uit Ga tot de mier! Een mierenparabel met lessen voor mensenorganisaties

‘Kenmerkend voor deze kolonie is dat alle mieren weten van het hoe en het wat, maar niet of nauwelijks van het waarom. Dat wil zeggen: iedere mier kan precies aangeven wat ze doet en kan ook nog behoorlijk goed uitleggen hoe ze dat doet. Zou je de mieren echter vragen waarom ze doen wat ze doen dan zou het angstvallig stil blijven… Dat vormt de oorzaak voor de droevige toestand waarin de mierenkolonie zich aan het begin van ons verhaal bevindt. Maar, zoals bij zoveel verhalen, kent ook dit verhaal een happy end. Het is het wenkend perspectief voor ieder bedrijf, iedere school en iedere instelling die iets of misschien wel veel herkent in dit verhaal.

Alex coacht professionals, leidinggevenden en bestuurders en geeft trainingen rond leiderschap en organisatiecultuur. Hij is initiatiefnemer en auteur van verschillende boeken over leiderschap: ‘Onderwijs vraagt leiderschap!’, ‘Zorg vraagt leiderschap!’ en ‘Ga tot de mier! Een mierenparabel met lessen voor mensenorganisaties’. 

Waardeer dit blogbericht:
0

Marion Smale is communitymanager van Changeinsite.nl. Daarnaast werkt zij als ondernemer binnen haar eigen bedrijf voor positionering, contentstrategie en tekstproducties.
Marion werkte jarenlang als journalist. Daarna maakte zij de overstap naar het communicatievak. Zij werkte zowel aan klant- als aan bureauzijde. In beide functies heeft zij zich bezig gehouden met veranderkunde.